تبلیغات
شار ایران فردا - انواع فرسودگی در بافت های شهری


درباره وبلاگ:

آرشیو:

آخرین پستها :

پیوندها:

نویسندگان:

ابر برچسبها:

نظرسنجی:

آمار وبلاگ:


Admin Logo themebox

انواع فرسودگی در بافت های شهری

نوشته شده توسط:محسن رفیعیان
جمعه 7 خرداد 1389-12:23 ق.ظ

انواع فرسودگی در بافت های شهری:

الف) فرسودگی کالبدی: فرسودگی ممکن است ناشی از افت کیفیت کالبدی یا سازه ای بنا باشد. این وضع، با قرار گرفتن کالبد بنا در مسیر افت کیفیت ناشی از گذشت ایام، تاثیر آب و هوا، جابجایی زمین، ارتعاشات ناشی از رفت و آمد اتومبیلها یا نگهداری نامناسب و نامطلوب به وجود می آید. چنین بنایی به تعمیر و نگهداری، بیش از آنچه نگهداری منظم و جاری تامین می کند نیاز دارد. بدون چنین بازآرایی، شرایط کالبدی بنا در خلال تصرف و استفاده از بنا اختلال ایجاد می کند. ایجاد فرسودگی از این دست، احتمالاً- حداقل در آغاز- تدریجی است.

ب) فرسودگی کارکردی: فرسودگی میتواند از کیفیت های کارکردی بنا ناشی شود. ممکن است بافت بنا دیگر برای کارکردی که به منظور آن طراحی شده یا برای استفاده جاری مناسب نباشد. بنا در این حالت با استانداردهای روز یا شرایط ساکنان یا بهره برداران بالقوه تطبیق نمی کند. ممکن است بنا از فرسودگی کارکردی ناشی از یک نقطه ضعف فنی متاثر شود. یکی دیگر از عوامل فرسودگی کارکردی عوامل خارجی یا ویژگی های محیطی اند، مثلاً ممکن است فضای کافی برای توقف اتومبیل در محل یا خیابان های پیرامون وجود نداشته باشد یا به خاطر وجود خیابان های باریک یا ازدحام ترافیک دسترسی به محل دشوار باشد.

ج) فرسودگی در تصویر ذهنی: فرسودگی در تصویر ذهنی محصول تلقی و برداشت ذهنی از بنا یا گستره است. در گذر زمان با ایجاد تحول در محیط انسانی، اجتماعی، اقتصادی یا طبیعی بافت بدون تغییر تاریخی تناسب خود را با نیازهایی که در خدمت مردم امروز است از دست می دهد. این برداشت یک داوری ارزشی است و ممکن است در واقعیت فاقد جوهره واقعی باشد.

اما برداشت ها ممکن است در طول زمان تغییر یابند. در دوره های قدیم، ساختمان های قدیمی تخریب شدند تا بجای آن ها بنا های تازه ای احداث شود. بناهایی که تصور ذهنی آن ها حال و هوا و رنگ و بوی تجدد را تداعی کند. اما در دوران معاصر که ارزش ها تغییر یافته اند ممکن است بناهای قدیمی بخاطر ارزش هایی چون دوام و استحکام سنت و خوش سلیقگی و بصیرتی که به نمایش می گذارند مطلوبیت بیشتری داشته باند. اما هر چند واقعیات نهفته در پس داوری ها کم اهمیت و غیر قابل اعتنا باشد، ادراکات و برداشت ها نقش مهمی در شکل گیری ارزش ها و نگرش ها دارند. در بسیاری از محله های تاریخی یکی از عناصر مهم راهبرد احیای محله، بازسازی سنجیده تصویر ذهنی محله بوده است.

د) فرسودگی قانونی و رسمی: این نوع فرسودگی به ابعاد کاردکرد و کالبد ربط پیدا می کند و مثلاً هنگامی روی می هد که یک بنگاه عمومی استانداردهای حداقلی را برای کارکرد تعیین می کند. از این قرار است که رواج استانداردهای جدید بهداشتی و ایمنی ، آتش سوزی یا مقررات ساختمانی ممکن است یک بنا ار محکوم به فرسودگی کنند. به همین ترتیب یک بنا ممکن است از لحاظ قانونی «فرسوده»  شده باشد. فرسودگی کالبدی، کارکردی و گاه در حوزه تصویر ذهنی ممکن است به فرسودگی «رسمی» منجر شوند. یکی از شرایط این نوع فرسودگی حالتی است که یک گستره رسماً «داخل در طرح » اعلام شود و قرار شود برای احداث جاده تعویض راه یا اجرای طرح بازسازی جامع از سوی دستگاه های شهرسازی دولت محلی تخریب شود.

ه) فرسودگی مکانی: این نوع فرسودگی اساساً از ویژگی های فعالیت های کارکردی در داخل گستره مورد بحث است. هنگامی که بنا ساخته می شود، مکان آن با توجه به دسترس پذیری  به سایر کاربری ها، بازارها و تامین کنندگان نیازهای آن ، امکانات حمل و نقل و ... انتخاب می شود. اما ممکن است مکان انتخاب شده در طول زمانی و در ارتباط با فعالیت هایی که بنا با توجه به آن ها ساخته شده فرسوده شود. فرسودگی مکانی در نتیجه بلا تغییر ماندن یک مکان خاص نسبت به تغییراتی روی می دهد که در الگوی وسیع هزینه های دسترسی و نیروی کار پدیدی می آیند. وضع فرسودگی مکانی در مقیاس های گوناگون پدید می آید. در صحنه بین المللی، میان کشور های مختلف یا در داخل شهرها، بین گستره های مرکزی و پیرامونی مثلا در حالتی که شرکت ها از مرکز شهر به نقاط دسترس پذیرتری واقع در املاک صنعتی حومه ها نقل می کنند. برخی تغییرات خاص می توانند موجب فرسودگی مکانی شوند، مثلاً: فروشگاه هایی که در پیرامون یک بیمارستان یا ایستگاه راه آهن متروک قرار دارند. این شکل فرسودگی همچنین ممکن است بر اثر نقل مکان محله های مرکزی تجاری روی دهد.

البته برای پی بردن به فرسودگی بافت معادلاتی نیز پیشنهاد گردیده است: «هنگامی که فرسودگی در هر دو عنصر فضای شهر یعنی کالبد و فعالیت آن رخنه کرده باشد، فرسودگی کامل، و اگر  فرسودگی در «کالبد» یا «فعالیت» رسوخ کرده باشد فرسودگی نسبی رخ داده است». بر این اساس می توان معادلاتی تشکیل داد که بیانگر انواع فرسودگی ها باشد (حبیبی،1382).

معادله اول: شکل(کالبد سالم)+ فعالیت(فرسودگی نسبی)= فرسودگی نسبی فضا

معادله دوم:  شکل(کالبد نسبتا سالم)+ فعالیت(سالم)= فرسودگی نسبی فضا

معادله سوم:  شکل(کالبد فرسوده)+ فعالیت(فرسوده)= فرسودگی کامل فضا

بهسازی(ابقا)، نوسازی(احیا) و بازسازی(تخریب و ساخت مجدد) انواع مداخله در بافت های فرسوده شهری هستند که به تناسب نوع فرسودگی بافت صورت می گیرند. بهسازی شامل «بازیافت»، «مراقبت، جلوگیری و ضمانت»، «حمایت»، «استحکام بخشی»، «توانبخشی»، «بهبود، سازماندهی و بازآبادانی» است که به منظور بهبود کالبد، که در نتیجه فرسایش فعالیت تحقق یافته است، در کوتاه مدت صورت می پذیرد.

نوسازی زمانی انجام می شود که فضای شهری، مجموعه و یا بنا از کارکردی مناسب و معاصر برخوردار بوده ولی فرسودگی نسبی کالبدی فضایی سبب کاهش بازدهی و کارایی آن شده است. نوسازی شامل مجموعه اقدامات «تجدید حیات»، «انطباق، به روز کردن»، «تبدیل، دگرگونی»، «حفاظت»، «نو شدن»، «احیا» و «تعمیر» بوده و در قالب برنامه ای میان مدت صورت می گیرد. در مواقعی که فرسودگی کامل بر فضا حادث شده است، برنامه بازسازی به معنای از نو ساختن با  مراحل «تخریب»، «پاکسازی، آواربردای» و «دوباره سازی» انجام می شود. جدول 2-4 انواع، میزان، راه حل ها، مراحل و اقدامات را بصورت خلاصه بیان می دارد.

جدول 2-4 انواع فرسودگی و راه حل های آن

معادله

میزان فرسودگی فضای شهری

نوع فرسودگی فضای شهری

نوع مرمت

نوع اقدام

مدت زمان اقدام

نوع طرح

نحوه استفاده از زمین بنا

مقیاس

اول

فرسودگی نسبی فضای شهری

فعالیت

(عملکرد)

بهسازی

ابقا

کوتاه مدت

(0-5 سال)

اجرایی

تغییر، تدقیق کاربری و تاکید بر شکل بنا

در حد زیر محله و کوی

دوم

فرسودگی نسبی فضای شهری

کالبدی

(شکل)

نوسازی

احیا

میان مدت

(0-15 سال)

طراحی

تاکید بر کاربری تغییر در شکل بنا

در حد زیر محله و برزن

سوم

فرسودگی کامل فضای شهری

فعالیت+ کالبد

بازسازی

تخریب و ساخت مجدد

بلند مدت

(0-25 سال)

برنامه ریزی

تنظیم کاربری و تعریف شکل بنا

در مقیاس شهر یا بخشی از آن

ماخذ: حبیبی و مقصودی، 1384



نظرات() 
تاریخ آخرین ویرایش:- -

 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر