تبلیغات
شار ایران فردا - شهرسازی اسلامی


درباره وبلاگ:

آرشیو:

آخرین پستها :

پیوندها:

نویسندگان:

ابر برچسبها:

نظرسنجی:

آمار وبلاگ:


Admin Logo themebox

شهرسازی اسلامی

نوشته شده توسط:محسن رفیعیان
جمعه 19 اسفند 1390-10:02 ب.ظ

صاحبنظران در برخورد با کلید واژه شهرسازی اسلامی رویکردها و نظرات گوناگونی دارند. در نگاهی به معماری و هنر اسلامی دو وجهه نظر معنوی و صوری درآراء مستشرقینی چون «بورکهارت» و «کربن» از یکسو و «آرنولد» و «گدار» از سوی دیگر ظهوری کامل دارد. بورکهارت و کربن و اتینگهاوسن چنان به هنر اسلامی نگریسته­اند که حتی در خانه ساده کعبه جهانی از رمز و راز دیده­اند، در حالی که نگاه پوزیتویستی گدار و آرنولد و کونل به معماری و نقاشی چنان است که گویی اسلام در آغاز چون فکر واندیشه مردم بادیه نشین، برهوتی بی­فکر و هنر بیش نبوده­است. هر چند میان این دو اندیشه جدایی و شقاقی بنیادی وجود دارد، اما گهگاه به هم نزدیک می­شوند[1].

در حقیقت این دو نوع نگاه و سایر نظریات این حوزه، طیفی از نظرات که شامل نفی شهرسازی اسلامی تا پذیرش آن می­شود را دربرمی­گیرند. در پژوهش حاضر، هدف استخراج اصول شهرسازی از منابع محکم اسلامی(آیات قرآن و روایات)است و مراد از شهرسازی اسلامی، آن نوعی از برنامه­ها، طرح­ها، پروژه­ها، نظام مدیریت، آموزش، پژوهش و... است که برمبنای اصول اسلامی بنا می­شود و تا کنون نیز تحقق نیافته­است. در نتیجه وارد مجادلات و دیدگاه­های متفاوت در این خصوص نمی­شود[2] و محقق بکارگیری عنوان اسلامی را مجاز می­داند. دسته­بندی دیگری که معمولا مرسوم است، تفکیک اسلام از شیعه است و این خود دو ریشه دارد یکی عملکرد غلط برخی حکومت­ها یا اشخاص به نام شیعه که بعضا هم این علکردها اسلامی نیست[3]. و دیگری تحرکات معماری و شهرسازی سایر مذاهب اسلامی در کنار سکونتگاه­های شیعی است. ولی آنچه به نظر می­رسد درست باشد این است که اسلام یک حقیقت و دینی است که بر پیامبر وحی شده و دوازده امام معصوم آنرا ادامه داده­اند(شیعه اثنی­عشری).

هنگامی که صحبت از شهرسازی اسلامی می­شود. سوال متداول این است هدف این شهرسازی چیست؟ پاسخ را خداوند در قرآن کریم فرموده: «و ما خلقت الجن و الانس الا لیعبدون» ما جن و انس را خلق نکردیم مگر برای عبادت، هدف شهرسازی اسلامی فراهم آوردن بستری برای عبادت است. با این هدف سوال دیگری به ذهن متبادر می­شود که آیا شهرسازی می­تواند کسی را مسلمان یا مومن کند؟ آیا جسم و کالبد شهر در حالات شخص موثر است؟ جواب  این سوال رویکرد مارا در این پژوهش تدقیق می­کند. متخصصان روانشناسی محیط و جامعه­شناسان شهری بر این واقعیت که شهروندان با فضای اطراف خود یا به قولی محیط ارتباط برقرار می­کنند، بر آن تاثیر می­گذارند و از آن تاثیر می­پذیرند تاکید دارند و یکی از پیش فرض­های محقق همین است که شهر محل بروز رفتار است نه شکل­گیری آن و اگر می­گوییم شهرسازی اسلامی؛ مراد نوعی از شهرسازی است که محصول آن، انسان را در ایفای نقشی که خداوند برای او قرار داده- عبادت- پیش برد و مانع ظهور فطرت پاک او نگردد. شهرسازی اسلامی به هیچ عنوان نگاه جبرگرایانه به کالبد ندارد. اصلا بدنبال شکل نیست، که شکلی را ارائه کند و آن­را تجلی شهرسازی اسلامی و واجد جمیع ویژگی­ها بداند. بلکه اصول شهر اسلامی را ارائه می­کند. مثال این که آدم ها به لحاظ شکل یکی نیستند ولی در خلقت از اصول یکسان(هر آدم دو دست، پا، چشم، یک سر و... دارد) پیروی می­کنند.

در انتخاب روش پژوهش چند مورد مدنظر ­است. اول اینکه مرور تجارب گذشته و مطالعه پژوهش­های بومی و غیر بومی در این خصوص صورت گیرد. از بررسی اولیه مشخص شد اکثرا دو شیوه کلی به لحاظ روشی پیگیری شده­است یکی رویکرد اکثر مستشرقین غربی است که شهرهای بلاد اسلامی را شهراسلامی و به تبع آن شهرسازی حادث شده را شهرسازی اسلامی می­دانند و در نتیجه هرگونه مطالعه و پژوهشی از این دست را شهرسازی اسلامی نامیده­اند. شیوه دوم که توسط اکثر صاحبنظران داخلی دنبال شده بررسی آثار معماری و شهرسازی فاخر در دوران اسلامی و استخراج اصول و نظامات آن­ها در پیوند با مفاهیم دینی است[4]. نظر به اینکه هیچ­کدام از این دو روش تاکنون منجر به ارائه نظریه­ای برای حرکت به سوی شهرسازی اسلامی نشده­است. پژوهش حاضر روش برتر را مراجعه به متون متقن دینی و جستجوی کارکرد اصلی شهر بعنوان ظرفی که به مظروف خود انسان شکل می­دهد می­باشد. مراد از این شکل پذیری مظروف از ظرف همان بروز رفتار است که پیشتر گفته شد.

واژه شهرسازی در کشورهای مختلف معانی گوناگون داشته و در هر سطحی کارکرد متفاوتی را به عهده می­گیرد. اگر بخواهیم حین اینکه داریم نظریه­ای را مطرح می­کنیم، خود را با تمامی جوانب آن درگیر کنیم، چه بسا کار سخت­تر می­شود، نتیجه اینکه چاره­ای نیست جز تحدید معنای شهرسازی به حوزه سکونت­گاه­های انسانی و شهرها، یعنی مشخصا فعلا مقیاس­های فراتر از شهر مدنظر نیست.



[1] - گدار کسانی را که هنر معماری اسلامی را اغلب از طریق مطالعه در عناصر مختلف ایرانی، بیزانسی و غیره مورد مطالعه قرار می­دهند مورد انتقاد قرار می­دهند. به عقیده او هنر قبل از هر چیزانعکاس روح هنرمند و جلوه نمایان قدرت­هایی است که آن را رهبری می­کنند و تکنیک معماری هم مانند تکلم جز وسیله ابراز و آلتی در خدمت «روح »نیست. عامل اصلی درمعماری هم بیش از هر چیز وجود معمار است و اصل مهم در هنر معماری یک قوم، روح اجتماعی آن قوم است. به نظر گدار معماری یونان نه یک طریقه ساختمان بلکه عصاره نمایان روح موزون پسند قوم یونانی است. معماری رومی از ریشه گرفته تا شاخ و برگش مظهر صفات نظم و قدرت و اوتیلیتاریسم(مذهب سودانگاری)آنان است که از ممیزات روح رومی برشمرده می شود. معماری بیزانسی پرتوی از آمیزش روح آسیایی و یونانی بیزانس است، چنانکه کلیساهای بزرگ غرب عظمت روح و پرستش آنان را می نماید. علی رغم این نظر، او مجددا از نظرگاه معنوی و روحانی درباره هنر اسلامی دور می شود. گدار معتقد است که روح اسلام در آغاز عقیم بود و جز اصول اخلاقی چیزی همراه نداشت. از این نظر نمی توانست با ایجاد الهامی یک هنر جدید را ابداع کند. از این لحاظ گدار، اسلام را برای ابداع هنری به مراتب ضعیفتر از مسیحیت محسوب می دارد. به همین جهت نیز او معماری اسلامی را مبدع نمی داند. به این معنی که به زعم او اغلب آنچه در اسلام ابداع شد بسیار بد و نا موزون بود، چون نه شکل تازه­ای در ساختمان ابداع نمود و نه یک روش پارتنون (Partenon) و پانتئون (Pantheon) ساختمانی را تکمیل کرد.ازاین نقطه نظر هیچیک از ساختمانهای اسلامی قابل مقایسه با«پانتئون رم» یا «کلیسای آمین» (Amiens) نیستند. مساجد هم در کل جنبه اقتباسی دارند. در مقابل این نظر، بورکهارت در شرح پیدایی معماری اسلامی از جمله در اشاره به قبة الصخره(گنبد سنگ بزرگ)در بیت المقدس معتقد است نخستین فضایی که توانست کمال گنبد مرکزی معماری رومی و بیزانسی را ظاهر گرداند، تنها اقلیمی اسلامی بود. در این اقلیم خلوص عرفان افلاطونی خویش را نمودار می­کند. این خلوص در توحید و یگانگی خدای متعال و ازلی و ابدی ظهور می نماید. به نظر او نقطه اشتراک هنر بیزانسی و هنر آغازین اسلامی در همین عناصر افلاطونی هنر بیزانس است، همچنین ساحت حکمت اشراقی هنر بیزانس که در اسلام نیز منعکس است می­تواند عنصر وحدت بخش این دو باشد. نمی­توان در مطالعه هنر اسلامی به صرف آنچه مسلمانان از عالم شرک یونانی- مسیحی و ایرانی-زرتشتی اقتباس کردند به تئوری و تبیین مبانی معماری اسلامی پرداخت، بلکه باید مبادی هنر مقدس اسلامی را مولود الهامی درونی دانست که از عالم قدس اسلامی پرتو گرفته و در تمام تجلیات فکری و هنری آشکار گردید. همین مبانی و مبادی روحانی است که موجب گردیده­است هنر اسلامی علی­رغم کثرت مواد و اقوام و اقلیم­ها بیش از هنر دیگر ملل یگانگی پیدا کند. بورکهارت تنها هنربودایی را در این مورد قابل قیاس با هنر اسلامی می­داند. با این تفاوت که عامل وحدت بخش در هنر بودایی مضامین هنری است. اما در هنر اسلامی صور و الحان از حواس ظاهر دور می شوند و حتی ظاهرا بر پایه تعلیمات دینی تکوین نمی یابند،با این وجود روح دینی خود را کاملا بروزمی دهند و علی­رغم فقدان مضمون و موضوع مقدس، مقدسند.

 

[2] - برخی معتقدند که شهرسازی اسلامی تا کنون تحقق نیافته و آنچه امروزه از گذشتگان به یادگار مانده شهرسازی بومی است. در این پژوهش همانطور که در روش­شناسی ذکر می­شود بدلیل اینکه غرض واکاوی آثار یا نمونه­های موردی برای استخراج شهرسازی اسلامی نیست محقق از لفظ شهرسازی اسلامی استفاده کرده­است.

[3] - مثلا برخی الگوهای خوشگذرانی و تفریح که دقیقا مغایر با اسلام است و در دولت صفوی که داعیه دار شیعه است رخ می­داده­است(جهت مطالعه بیشتر به کتب تاریخی، سفرنامه­های دوران صفوی مراجعه و ضمنا تحلیل کتاب جامعه­شناسی نخبه­کشی علی رضاقلی نیز موضوع را شرح می­دهد).

[4] - استخراج مکتب اصفهان در شهرسازی نمود بارز این تفکر است. صاحبنظران این حوزه بافت­های شهری صفوی را بررسی و 16 اصل و دو نوع نظم(طبیعی و مقدس) را معرفی کرده­اند. و کوشیده-اند تاثیر تفکرات پدید آورندگان بافت را که ملهم از دین آن­ها بوده­است بیان و به شهرسازی اسلامی دست یابند. برخی دیگر نیز اصلی(مثلا وحدت،) را در نظر گرفته و آن را در معماری و شهرسازی بومی جستجو کرده­اند.



نظرات() 
تاریخ آخرین ویرایش:- -

buy cialis pills online
جمعه 16 آذر 1397 06:27 ق.ظ

Nicely put, Thanks!
cialis official site free generic cialis cialis generic cialis online holland dosagem ideal cialis pastillas cialis y alcoho buy cialis cialis 05 fast cialis online cialis 5 effetti collaterali
Cialis prices
چهارشنبه 14 آذر 1397 03:07 ب.ظ

Truly a lot of awesome information!
cialis generico online cialis efficacit cost of cialis cvs price cialis best cialis tablets cialis savings card cialis with 2 days delivery cialis online tadalafil 5mg cialis lowest price
Cialis prices
چهارشنبه 14 آذر 1397 03:19 ق.ظ

Amazing knowledge. Thanks.
cialis rckenschmerzen we use it cialis online store cialis 10mg prix pharmaci are there generic cialis cialis without a doctor's prescription acquistare cialis internet cialis 50 mg soft tab 200 cialis coupon acheter cialis kamagra what is cialis
Cialis canada
سه شنبه 13 آذر 1397 04:14 ب.ظ

Truly quite a lot of amazing advice.
cialis billig walgreens price for cialis cialis per paypa generic cialis tadalafil cialis for sale cialis 20 mg cost cialis italia gratis deutschland cialis online achat cialis en itali where cheapest cialis
Cialis prices
سه شنبه 13 آذر 1397 04:53 ق.ظ

Regards, Lots of data.

click here cialis daily uk rezeptfrei cialis apotheke cialis tadalafil cialis prezzo di mercato can i take cialis and ecstasy cialis 5 mg scheda tecnica cialis purchasing we choice cialis pfizer india tadalafilo purchasing cialis on the internet
buy generic cialis online
دوشنبه 12 آذر 1397 04:46 ب.ظ

Many thanks, A lot of stuff!

buy cheap cialis in uk cialis side effects order a sample of cialis cialis daily dose generic cialis uk next day cialis arginine interactio cialis generique 5 mg compare prices cialis uk we recommend cialis best buy cialis e hiv
buy cheap cialis on line
دوشنبه 12 آذر 1397 04:36 ق.ظ

Cheers, Quite a lot of information!

cialis e hiv cialis for sale side effects for cialis precios de cialis generico cialis italia gratis cialis 5 mg buy fast cialis online cialis farmacias guadalajara are there generic cialis american pharmacy cialis
Cialis prices
یکشنبه 11 آذر 1397 04:09 ب.ظ

Cheers, Plenty of tips!

cialis qualitat enter site very cheap cialis cialis en 24 hora the best site cialis tablets buying cialis overnight cialis 5mg buy cialis online nz rx cialis para comprar tadalafil 20mg prix cialis once a da
Online cialis
یکشنبه 11 آذر 1397 04:14 ق.ظ

Excellent information. Appreciate it!
buy cialis import cialis cialis billig cialis farmacias guadalajara generico cialis mexico achat cialis en suisse click now cialis from canada cialis 10 doctissimo cialis savings card cialis with 2 days delivery
Buy generic cialis
شنبه 10 آذر 1397 04:46 ب.ظ

With thanks, A good amount of posts.

order cialis from india only here cialis pills cialis generico cialis prezzo in linea basso cialis online precios cialis peru achat cialis en itali enter site very cheap cialis prescription doctor cialis safe dosage for cialis
Generic cialis
شنبه 10 آذر 1397 03:51 ق.ظ

Amazing posts. Thank you.
link for you cialis price cialis coupon canadian drugs generic cialis buy original cialis the best site cialis tablets safe site to buy cialis online cialis in sconto cialis soft tabs for sale the best choice cialis woman legalidad de comprar cialis
buy cialis online us pharmacy
جمعه 9 آذر 1397 04:34 ب.ظ

Cheers. I like this!
purchase once a day cialis we recommend cialis info free generic cialis cialis for daily use click here take cialis cialis coupons printable cialis tablets for sale cialis purchasing click now cialis from canada cialis daily
buy cialis us pharmacy
جمعه 9 آذر 1397 04:48 ق.ظ

Very good postings. Thank you!
cialis manufacturer coupon viagra cialis levitra cialis prices in england prix de cialis cialis cipla best buy canadian cialis ou acheter du cialis pas cher cialis savings card cialis online napol cialis 200 dollar savings card
buy cialis online no prescription
پنجشنبه 8 آذر 1397 05:27 ب.ظ

Fine info. With thanks.
cialis side effects dangers prices on cialis 10 mg cialis en mexico precio acquisto online cialis generic cialis in vietnam cialis for bph how do cialis pills work non 5 mg cialis generici cialis efficacit cialis 5mg billiger
buy tadalafil online
پنجشنبه 8 آذر 1397 05:33 ق.ظ

With thanks. Awesome stuff!
price cialis wal mart pharmacy prix de cialis buy cialis online nz when can i take another cialis cialis kaufen wo viagra vs cialis vs levitra tadalafilo only best offers cialis use look here cialis cheap canada cialis generico en mexico
Buy cialis
چهارشنبه 7 آذر 1397 04:50 ب.ظ

Incredible loads of beneficial advice!
only now cialis 20 mg cialis 30 day sample tadalafil 20mg cialis diario compra 40 mg cialis what if i take cialis wir preise link for you cialis price cialis pills boards when can i take another cialis cialis pills boards
Buy cialis
چهارشنبه 7 آذر 1397 04:58 ق.ظ

You said it very well.!
overnight cialis tadalafil link for you cialis price callus cialis 5 effetti collaterali cialis for sale in europa prezzo di cialis in bulgaria canadian cialis we recommend cialis best buy usa cialis online venta de cialis canada
buy 10 mg levitra
جمعه 20 مهر 1397 06:47 ق.ظ

Reliable forum posts. Kudos!
vardenafil levitra 10 mg kopen buy 10 mg levitra levitra 10 mg kopen buy levitra 20 mg levitra prices vardenafil buy generic levitra levitra prices levitra generic
Cialis prices
سه شنبه 10 مهر 1397 05:57 ب.ظ

Kudos, Useful stuff!
non 5 mg cialis generici cialis coupons are there generic cialis cialis uk how to buy cialis online usa tadalafil generic cialis generic the best site cialis tablets are there generic cialis tadalafil 20mg
buy cheap cialis no prescription
یکشنبه 8 مهر 1397 11:37 ق.ظ

Cheers. I appreciate it.
cialis super kamagra cialis price thailand cialis without a doctor's prescription cialis lowest price canadian cialis cialis online only best offers 100mg cialis cialis side effects dangers buy cheap cialis in uk prices for cialis 50mg
canada drug pharmacy
یکشنبه 1 مهر 1397 12:43 ق.ظ

You revealed this perfectly.
canadian cialis canada pharmacies account canadian pharmacy cialis canadian pharmacy canadian medications pharmacy aarp recommended canadian pharmacies canadian pharmaceuticals north west pharmacies canada canadian drugs top rated canadian pharmacies online
buycialisky.com
سه شنبه 27 شهریور 1397 10:07 ب.ظ

Thanks a lot. Quite a lot of data!

are there generic cialis online prescriptions cialis cialis generico lilly cuanto cuesta cialis yaho generic low dose cialis cialis tadalafil order cialis from india achat cialis en europe cialis tadalafil cialis 30 day sample
http://cialisbuys.com/
پنجشنبه 15 شهریور 1397 01:30 ب.ظ

Thanks a lot, Helpful information.
where do you buy cialis cialis dosage recommendations low cost cialis 20mg we choice free trial of cialis 40 mg cialis what if i take generic for cialis buy online cialis 5mg when can i take another cialis cialis generique 5 mg cialis kamagra levitra
http://canadianpharmacyonli.com/
چهارشنبه 14 شهریور 1397 04:31 ق.ظ

You mentioned it terrifically!
online pharmacies canadian viagra canadian discount pharmacies in canada canadian pharcharmy online drugs for sale in uk pharmacy canada pharmacies online prescriptions drugs for sale usa drugs for sale usa canadian medications by mail
getting viagra uk
سه شنبه 13 شهریور 1397 08:49 ق.ظ

Nicely put. Cheers!
price on viagra buy viagra from india can you buy viagra at cvs discount viagra where to buy cheap viagra can you buy viagra online sildenafil buy online uk vigra how do i buy viagra where can i purchase viagra online
kawanboni.com
دوشنبه 12 شهریور 1397 07:18 ق.ظ

Tips well used..
wow look it cialis mexico usa cialis online tadalafil tablets best generic drugs cialis cialis sale online rx cialis para comprar tadalafil cialis daily low dose cialis blood pressure where cheapest cialis
http://viagravonline.com/
یکشنبه 11 شهریور 1397 04:28 ب.ظ

Wonderful write ups. Thank you!
cialis 20mg prix en pharmacie where to buy cialis in ontario cheap cialis deutschland cialis online cilas cialis pills in singapore generic cialis 20mg tablets cialis 20 mg cost tadalafil tablets canadian discount cialis
buy viagra tablets online
سه شنبه 23 مرداد 1397 05:37 ق.ظ

Position certainly used!!
buying generic viagra online pharmacy usa viagra viagra cheap no prescription viagra from usa pharmacy online viagra purchase buy viagra without rx generic viagra order buy viagra online without prescription silagra viagra pharmacy viagra buy viagra
Generic cialis
پنجشنبه 20 اردیبهشت 1397 08:50 ق.ظ

Nicely put. Regards.
interactions for cialis preis cialis 20mg schweiz import cialis cialis et insomni how does cialis work cialis canada on line only best offers cialis use cialis 5 effetti collaterali cialis usa cost order cialis from india
Cialis online
جمعه 7 اردیبهشت 1397 11:01 ب.ظ

You explained it well!
cialis professional from usa wow look it cialis mexico cialis wir preise we choice free trial of cialis acheter cialis meilleur pri prix de cialis cialis generika cialis taglich cialis 200 dollar savings card cialis therapie
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


نمایش نظرات 1 تا 30