تبلیغات
شار ایران فردا - شهرسازی اسلامی


درباره وبلاگ:

آرشیو:

آخرین پستها :

پیوندها:

نویسندگان:

ابر برچسبها:

نظرسنجی:

آمار وبلاگ:


Admin Logo themebox

شهرسازی اسلامی

نوشته شده توسط:محسن رفیعیان
سه شنبه 5 اردیبهشت 1391-11:19 ق.ظ

«شهرسازی اسلامی»

پیشگفتار

یکی از چالش­های اصلی جامعه امروز ایران فضای زندگی اوست. فضا به معنی محیطی که همه چیز را در برگرفته و زندگی به معنای طول عمر انسان از ابتدای حیات تا ممات جسمانی از بسترهای گوناگونی متاثر است، از جمله عوامل اثرگذار بر فضای زندگی انسان­ها، بستر حیات او یا به بیان دیگر نظام شهرسازی است، نظام شهرسازی است که به لحاظ ظرفی فضای زندگی انسان­ها را تعریف و به آن­ شکل می­دهد. نظام شهرسازی که می­تواند از مجموعه­های کوچک چند خانواری تا کلان­شهرهای بزرگ را شامل شود. این نظام در وضعیت موجود خود با چالش­های فراوانی روبروست، پاسخگویی به این چالش­ها نظام حاکمیتی و به تبع آن زیر مجموعه­های آن اعم از نهادهای متولی دولتی، بخش خصوصی، جوامع علمی و پژوهشی، اندیشمندان وصاحبنظران و... را ناگزیر به چاره­اندیشی­های مدیریتی، اجرایی و ارائه نظریات گوناگون نموده­است. از ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی نظر به خواست مردم ایران و رهبری الهی حاکم بر کشور تمامی نهادها و گروه­ها و افراد پیش گفته در اندیشه پیاده­سازی الگوهای ایرانی اسلامی در نظام شهرسازی­اند و این تلاش کماکان ادامه دارد. نوشته حاضر در پی پاسخ به این ضرورت که برای انطباق نظام شهرسازی با مبانی اسلام چه باید کرد؟ وبه بیان دیگر فتح بابی در پژوهش پیرامون شهرسازی اسلامی شکل گرفته­است.

به نظر می­رسد برای پاسخ به این ضرورت هدف کلی نوشته حاضر عبارتست از: چاره اندیشی برای ارائه نظریه شهرسازی اسلامی بعنوان پشتوانه همه­جانبه و اثرگذار در راستای تمامی جهت­گیری­های شهرسازی، دستیابی به این هدف راه را فراروی نظریه­ای هموار می­کند که تحقق آن بازتعریف مجددی از نقش تمامی دست­اندرکاران صورت می­­دهد. اندیشمندان، صاحبنظران و مراکز پژوهشی محور مطالعات خود را بر مبنای نیازهای آن تنظیم می­کنند، مراکز آموزشی شهرسازانی را تربیت می­کنند که توانایی علمی و عملی متناسب با شهرسازی اسلامی داشته باشند و حرفه شهرسازی نیز اعم از حاکمیت و بخش خصوصی فضایی را برای زندگی محیا می­کند که بر مبنای اصول شهرسازی اسلامی بنا شده­باشد.

روش شناسی

مروری بر پیشینه پژوهش، در زمینه شهرسازی اسلامی از جهات متفاوت(فلسفی، علمی، اجرایی و مدیریتی) حایز اهمیت است. به نظر می­رسد لفظ شهر اسلامی لفظیست که در آثار و نوشته­های فلاسفه و حکما قبل از مدرن ایران نیست اما در دهه­های گذشته متفکران بدان اندیشیده و به تبع آن صحبت از شهرسازی اسلامی نیز همین وضعیت را دارد. برخی شهر اسلامی را شهر حکومت­هایی که در آنها احکام اسلامی جاریست می­دانند[1]. دسته دیگر شهر اسلامی را شهری می­دانند که در فرهنگ اسلامی ساخته شده­است[2]؛ عده­ای شهری که جامعه اسلامی و حکومت حقه در آن وجود دارد را مقدمه شهر اسلامی می­دانند و جز حکومت معصوم که چند سالی بیشتر نبود هیچ شهری را شهر اسلامی نمی­دانند. در پس این تعاریف، پژوهش­هایی که در زمینه شهر اسلامی صورت گرفته­است، جهت­گیری­های متفاوتی دارد. مستشرقین و برخی نظریه­پردازان داخلی با این تصور که شهرهای تاریخی اسلامی بدست متفکران اسلامی طراحی و بنا گردیده­است در پی بررسی بناها و بافت­­ها جهت استخراج اصول معماری و شهرسازی اسلامی­اند[3]. دسته دیگر که بیشتر صاحبنظران موخر بحساب می­آیند[4]، ضمن اینکه از محتوای سخنشان اینگونه استنباط می­شود که شهرهای تاریخی را بعنوان شهراسلامی قبول کرده­اند اما در پی ارائه نظریه­ای برای شهر اسلامی در زمان حال هستند[5]. در کل دو رویکرد تاریخی و فلسفی در انجام تحقیقات معماری و شهرسازی اسلامی وجود دارد[6]. براساس رویکرد تاریخی، نظریه آن چیزهایی است که مردم درباره موضوع گفته یا نوشته­اند. از این دیدگاه، روش مناسب برای تدوین مبانی نظری عبارتست از گردآوری و بررسی متون تاریخی، تفسیر بیانات مختلف، سنجش ارزش نسبی بیانات اظهار شده و در نهایت استخراج نتایج جهت تدوین نظریه. در نتیجه این روش نظریه معماری و شهرسازی ازنوشته­ها و ویژگی­های بناهای تاریخی(بعنوان مثال معیارها و تناسبات ساختمانی آن­ها) اخذ می­شود. رویکرد فلسفی براساس ملاحظات فلسفی و زیبایی شناختی تعریف می­گردد. از این دیدگاه روش مناسب برای تدوین نظریه معماری و شهرسازی عبارتست از انجام دادن یک رشته بحث عقلی در هر ساختار خاص نظری و تنظیم و تدوین سلسله مراتبی از مفاهیم برای درک موضوع. به نظر می­رسد برای تعریف نظریه شهرسازی هر دو رویکرد فوق لازم و ملزوم یکدیگرند. البته آسیب هایی نیز بر هرکدام مترتب است[7].

مقدمه

نوشته حاضر با این رویکرد که اسلام دینی همه جانبه و پویاست برضرورت تدوین نظریه فراگیر شهرسازی اسلامی متناسب با شرایط روز جوامع تاکید دارد و شهرسازی اسلامی را بستری برای بروز رفتارهای اسلامی می­داند و نه محصولی برای مسلمان کردن افراد، یا محصولی که اگر بدست آید دیگر مدینه فاضله ایجاد شده و آرمانشهر اسلامی بنا می­گردد، بلکه بیشتر به فرایند رو به پیشرفت و تعالی انسان مسمان توجه دارد و به بیان دیگر به فضای زندگی می­اندیشد که انسان در آن روز به روز به معبود خود نزدیکتر می­شود و حداقل از بعد شهر، کالبد آن و در کل نظام شهرسازی موانع سر راه او به حداقل رسیده است. توجه به این نکته که انسان خلیفه­ا... بر زمین است و تمامی چاره اندیشی­ها و عمران و آبادی­ها در راستای به مقصد رسیدن اوست؟ بهترین نقطه شروع در اینچنین پژوهشی را توجه به انسان، هدف و نیازهای او تعیین می­کند. با مشخص کردن هدف و نیازهای او، نظام شهرسازی مطلوب بستری برای تحقق هدف و نیازهای انسان تدوین می­گردد. ظرفی شکل می­گیرد که می­تواند مظروف خود را آنچنان که باید و شاید شکل دهد. در گام بعدی ناظر بر هدف انسان در زندگی با افراز نیازهای او اصولی که پوشش دهنده نیازهاست، استخراج گردیده و سپس الگوهای شهرسازی مطلوب و همچنین کلیت نظام شهرسازی اسلامی تدوین می­گردد[8].

مسلما ارائه نظریه فراگیر در این خصوص امری دفعی و ضربتی نیست بلکه علاوه بر خواست جمعی و مشارکت حداکثری صاحبنظران زمان معقولی را می­طلبد و نکته اینجاست که نظر به تغییرات و پیشرفت جوامع بشری شهرسازی اسلامی نیز بمانند خاستگاه آن یعنی دین مبین اسلام و فرهنگ شیعی، پویا بوده و مدام روش­هایی نو فراروی جوامع بشری عرضه می­دارد و بیشتر یک فرآیند پویا و همه جانبه برای کمک به بشر در دستیابی به قرب الهی است نه یک محصول، ضمن اینکه همانگونه در ابتدا ذکر شد هدف از این نوشته، پیشنهاد سلسله پژوهش­هایی در راستای تدوین نظریه شهرسازی اسلامی با هدف انتظام بخشی بسترهای کالبدی زندگی انسان است. پر واضح است سایر علوم وظیفه دارند بسترهای غیر کالبدی زندگی انسان را مطالعه کنند که اگر این امر محقق نگردد نمی­توان انتظار داشت فضای محصول نظریه شهرسازی اسلامی کسی را مسلمان کند یا مسلمانی را به سعادت ابدی برساند.

نظر به وسعت موضوع در ابتدا پاسخ به سوالات مفهومی، بنیادی که قابلیت کاربردی دارند ساختار بحث را شکل می­دهد. تعدادی از این سوالات در ابتدا مشخص و تعدادی در جریان تحقیق مطرح می­گردند. در مجموع چند دسته سوال اصلی در قالب مجموعه پژوهش­ها صورت می­گیرد. دسته اول به چرایی­خلقت مخلوقات خداوند و در راس آن­ها انسان پرداخته، فلسفه شکل­گیری تمامی علوم، ادیان، محیط­های انسان ساخت را بررسی می­کند و از این نظرگاه در پی تبیین هدف انسان از سکونت بر کره خاکی است تا مشخص شود که آیا انسان نقش خویش را در مجموعه خلقت یافته یعنی «ابر و باد و مه و خورشید و فلک» در کار اویند یا او مقصود خویش را فراموش کرده و در کار آن­ها شده است. آیا وظایف، نقش­ها، شهرها و سکونتگاه­ها به انسان خدمت می­کنند؟ یا برعکس انسان هدف را فراموش کرده و به آن­ها خدمت می­کند و هرچه بیشتر پیش می­رود، خود را در دستیابی به هدف ناکام­تر می­بیند؟

نظر به جهت­گیری این سلسله پژوهش­ها و نظریه پردازی هنجاری مد نظر، پایه­ای از نظریات اثباتی نیاز است. پاسخ به سوالات فوق پژوهش را به نظریات اسلا­مشناسان یا انسانشناسان اسلامی رهنمون می­کند[9]. تعدادی از عناوین پژوهش­های مدنظر در این زمینه عبارتند از:

- تبیین هدف از خلقت انسان از نگاه قرآن

- تبیین مفهوم عبادت از نگاه ادیان الهی و رابطه دین و عبادت

- رابطه اسلام و عبادت چیست؟ (راه و روش، مقدمات و مصادیق عبادت در چارچوب روشی به نام اسلام)

- نیازهای انسان از نگاه دین اسلام در راستای هدف از خلقت انسان

- بررسی متقابل دو مفهوم «نیازهای انسان برای عبادت و عبادت در پاسخ نیازهای انسان»

- سکونت­گاه مطلوب از نظرگاه پاسخ به نیازهای انسان

- واکاوی عبادت بعنوان محور انتظام شهرهای اسلامی

- سکونت­گاه عبادی(نظر به مفهوم وسیع عبادت که شامل: کار، تحصیل، صله رحم، پرستش و... می­شود).

- نظام­شهرسازی عبادت محور چگونه است؟ و کارکردهای اصلی سکونتگاه اسلامی کدام است؟

-

-

دسته بعدی پژوهش­های زمینه­ساز نظریه شهرسازی اسلامی موضوع را از نگاه شهرسازی بررسی می­کند و بیشتر به موضوعاتی در تاریخچه، روش و مفاهیم می­پردازد. تعدادی از عناوین پیشنهادی در این قسمت بدین ترتیب­اند.

- مفهوم شهرسازی اسلامی چیست؟

- مفهوم معماری اسلامی چیست؟

- مفهوم هنر اسلامی چیست؟

- ارتباط شهرسازی، معماری و هنر اسلامی چیست؟

- آیا شهرسازی اسلامی تا بحال تحقق یافته است و منظور از شهرسازی در این مطالعه چیست؟

- مفهوم شهر اسلامی چیست؟

- اصول و شاخص­های شهرسازی اسلامی کدامند؟

- کارکردهای اصلی شهر اسلامی کدام است؟

- مقیاس­های گوناگون شهرسازی اسلامی کدام است؟

- اصول شهرسازی اسلامی در واکاوی عبادت بعنوان هدف خلقت انسان

- بایسته­های شهرسازی اسلامی در جهت تحقق عبادت

- واکاوی شهرسازانه عبادت بعنوان هدف از خلقت انسان(با اشاره به آیه شریفه وماخلقت الجن و الانس الالیعبدون)

- عناصر شهری در نظام شهرسازی اسلامی

- بررسی ارتباط اجتهاد و ضوابط شهرسازی در فقه شیعی

- صاحبنظران چگونه موضوع شهرسازی اسلامی را بررسی کرده­اند؟(تحلیل روش و نتایج)

- روش پژوهش برای دستیابی به شهرسازی اسلامی و منابع پژوهشی و مطالعاتی شهرسازی اسلامی کدام است؟

- بررسی تطبیقی ساختار، کارکرد و سازمان سکونتگاه­های امروزی با سکونتگاه مطلوب از دید اسلام

- مفهوم شهر اسلامی و عناصر دخیل در شکل­گیری و تحول آن کدامند؟

- بازتعریف فضاها در نظام شهرسازی اسلامی

- سازمان فضایی مطلوب از نگاه شهرسازی اسلامی؟

- نظام فعالیت و کاربری در شهرسازی اسلامی؟

- جایگاه فراغت و تفریح در شهرسازی اسلامی؟

دسته سوم پژوهش­ها نقش عناصر دخیل در تکمیل نظریه بخصوص: پژوهش و آموزش شهرسازی و علوم مرتبط با آن را تبیین می­کند.

- نظام شهرسازی ایران در راستای دستیابی به شهرسازی اسلامی(ساختار مدیریتی، طرح­های شهری، نهادها، قوانین و...)

- بایسته­های نظام آموزشی شهرسازی در راستای شهرسازی اسلامی(مقاطع تحصیلی، روش تحقیق، مواد درسی، سرفصل­ها، ویژگی دانشجویان و اعضای هیات علمی، آمایش و پراکندگی مراکز آموزشی و...)

- ذیل تفکر شهرسازی اسلامی در زمینه آموزش شهرسازی چه تحولاتی باید صورت پذیرد؟

- منابع، رویه­ها و رویکردها در پژوهش شهرسازی اسلامی کدام است؟

- ذیل تفکر شهرسازی اسلامی در زمینه پژوهش شهرسازی چه تحولاتی باید صورت پذیرد؟

- باز تعریف نظام شهرسازی کشور بر اساس نظریه شهرسازی اسلامی چگونه است؟

- علوم مرتبط با شهرسازی اسلامی کدام است و هرکدام به چه نحوی نقش آفرینی می­کنند؟

- نقش آفرینی جامعه در شهر اسلامی چگونه است؟

- نقش حکومت در شهر اسلامی چگونه است؟

- نقش انسان در شهرسازی اسلامی چیست؟

- فرآیند برنامه­ریزی شهری در شهرسازی اسلامی؟

- فرآیند طراحی شهری در شهرسازی اسلامی؟

- شهر مجازی در شهرسازی اسلامی چگونه است؟

- نقش فناوری اطلاعات در شهرسازی اسلامی؟

- راه­های انطباق شهرسازی اسلامی و علوم نوین؟

- اقتصاد در شهرسازی اسلامی؟

- بررسی ارتباط دوسویه شهرسازی اسلامی و محیط طبیعی

- حقوق شهرسازی اسلامی(مالکیت، مالیات، احکام و...)

- واکاوی مفهوم مالکیت در نظام شهرسازی اسلامی

- باز تعریف نقش آرامستان­ها در شهر، با توجه به جایگاه آن­ها در فرهنگ شیعی(نمونه موردی وادی­السلام نجف)

البته عناوین فوق مطمئنا با پیشرفت سیر تحقیقات تکمیل گردیده و پیش­داوری و محتوم پنداشتن آن­ها بحث را یکسونگر می­کند. از طرفی همزمانی بسیاری از موضوعات مدنظر است و به لحاظ زمانی بسیاری از موضوعات فوق همزمان انجام می­پذیرند.



نظرات() 
تاریخ آخرین ویرایش:- -

buy cialis online cheap
جمعه 16 آذر 1397 07:55 ق.ظ

Seriously plenty of valuable tips.
cipla cialis online tadalafil cilas cialis taglich cialis tablets for sale cialis 5 mg scheda tecnica cialis 5 mg cialis for daily use cialis coupon overnight cialis tadalafil
buy cheap cialis no prescription
پنجشنبه 15 آذر 1397 12:45 ب.ظ

Thanks a lot, Quite a lot of content!

cialis prezzo al pubblico chinese cialis 50 mg cialis super acti what is cialis cialis tadalafil safe dosage for cialis cialis online deutschland click here take cialis cialis pills price each cialis soft tabs for sale
Generic cialis
چهارشنبه 14 آذر 1397 04:39 ب.ظ

Cheers. Wonderful information.
cialis price thailand cialis 50 mg soft tab cialis cost cialis kaufen wo cialis side effects generic cialis with dapoxetine cialis italia gratis cialis pills boards enter site 20 mg cialis cost acquistare cialis internet
buy generic cialis pills
چهارشنبه 14 آذر 1397 04:09 ق.ظ

Truly loads of wonderful data!
can i take cialis and ecstasy viagra or cialis cialis rckenschmerzen generic cialis cialis cost cialis billig enter site 20 mg cialis cost how does cialis work cialis 10mg prix pharmaci buying brand cialis online
buy cialis online cheap
سه شنبه 13 آذر 1397 05:02 ب.ظ

Nicely put, Many thanks.
cialis price in bangalore cialis 200 dollar savings card buy cialis online cheapest cialis canadian drugs enter site natural cialis how do cialis pills work i recommend cialis generico cialis 100mg suppliers side effects for cialis cialis side effects dangers
buy cialis
سه شنبه 13 آذر 1397 05:42 ق.ظ

Truly quite a lot of superb data.
buy cialis online legal does cialis cause gout the best choice cialis woman tarif cialis france click here cialis daily uk tadalafil 5mg best generic drugs cialis cialis purchasing buy cheap cialis in uk cialis generique 5 mg
buy cheap cialis no prescription
دوشنبه 12 آذر 1397 05:24 ق.ظ

Amazing many of good data!
we like it safe cheap cialis calis viagra cialis levitra il cialis quanto costa venta de cialis canada calis cialis side effects dangers cialis daily cialis 5 mg schweiz when will generic cialis be available
buy cialis with no prescription
یکشنبه 11 آذر 1397 05:05 ب.ظ

Thank you. A lot of info!

cialis rezeptfrei cialis flussig ou acheter du cialis pas cher cialis purchasing cialis prezzo al pubblico estudios de cialis genricos we like it cialis price cialis side effects dangers comprar cialis navarr we use it 50 mg cialis dose
buy cialis pills
یکشنبه 11 آذر 1397 05:00 ق.ظ

Thanks! I enjoy it!
viagra cialis levitra cialis pills in singapore il cialis quanto costa viagra or cialis look here cialis cheap canada cialis flussig dosagem ideal cialis cialis pills price each 5 mg cialis coupon printable il cialis quanto costa
Cialis pills
شنبه 10 آذر 1397 05:38 ب.ظ

Cheers. A lot of advice!

cialis farmacias guadalajara cialis reviews click here to buy cialis cialis dosage cialis prezzo in linea basso purchase once a day cialis we use it 50 mg cialis dose costo in farmacia cialis cipla cialis online order cialis from india
buy cialis us pharmacy
شنبه 10 آذر 1397 04:36 ق.ظ

Fine information. Thank you.
generic cialis at walmart prices on cialis 10 mg cialis soft tabs for sale cialis billig cialis super kamagra buying cialis overnight enter site natural cialis achat cialis en itali only here cialis pills buy brand cialis cheap
Cialis pills
جمعه 9 آذر 1397 05:21 ب.ظ

You suggested that wonderfully.
cialis generika in deutschland kaufen cialis kaufen bankberweisung cialis uk next day buy cialis online legal 40 mg cialis what if i take acheter cialis meilleur pri try it no rx cialis bulk cialis side effects for cialis click now cialis from canada
Generic cialis
جمعه 9 آذر 1397 05:36 ق.ظ

You mentioned that really well.
wow look it cialis mexico cialis price thailand cialis 10mg prix pharmaci non 5 mg cialis generici only here cialis pills price cialis wal mart pharmacy overnight cialis tadalafil sialis only here cialis pills cost of cialis cvs
Buy generic cialis
پنجشنبه 8 آذر 1397 06:15 ب.ظ

Whoa a good deal of excellent material.
buy brand cialis cheap cialis tablets tadalafil 20 mg when will generic cialis be available cialis vs viagra bulk cialis brand cialis nl cialis lowest price prescription doctor cialis cialis generico milano
Cialis 20 mg
پنجشنبه 8 آذر 1397 06:26 ق.ظ

Truly loads of good advice.
cialis generika in deutschland kaufen cialis pills price each cialis dosage cialis price thailand cialis billig only best offers 100mg cialis generic cialis levitra cialis rezeptfrei female cialis no prescription cialis 5 mg funziona
Buy generic cialis
چهارشنبه 7 آذر 1397 05:24 ب.ظ

You said it nicely..
click here to buy cialis cialis preise schweiz cialis farmacias guadalajara cialis arginine interactio cialis tadalafil free cialis cialis dosage cialis pills in singapore enter site very cheap cialis cialis herbs
buy generic cialis pills
چهارشنبه 7 آذر 1397 05:50 ق.ظ

Perfectly expressed indeed! !
dosagem ideal cialis cost of cialis cvs cialis coupons printable cialis for daily use precios cialis peru we recommend cialis best buy can i take cialis and ecstasy cialis pills cialis cost cialis 200 dollar savings card
buy levitra online
جمعه 20 مهر 1397 01:14 ب.ظ

You reported that well.
buy levitra buy 10 mg levitra levitra 20 mg buy levitra 20 mg buy levitra 10mg levitra generic buy levitra online buy levitra generic buy 10 mg levitra levitra 10 mg prezzo
buy cialis pills
سه شنبه 10 مهر 1397 09:19 ب.ظ

Reliable forum posts. Appreciate it.
tadalafilo cialis prezzo in linea basso cialis dosage recommendations cialis billig wow cialis tadalafil 100mg cialis 5 mg scheda tecnica cialis therapie prices for cialis 50mg cialis et insomni cialis price in bangalore
buy cialis online safely
یکشنبه 8 مهر 1397 09:42 ب.ظ

Great material. Thanks a lot!
no prescription cialis cheap tadalafil 5mg cialis for sale viagra vs cialis vs levitra cialis generico pastillas cialis y alcoho how much does a cialis cost we like it safe cheap cialis cialis coupon look here cialis cheap canada
canada online pharmacies
یکشنبه 1 مهر 1397 02:41 ق.ظ

Nicely put. Thanks!
canadian pharmacy no prescription canadian pharmacy uk delivery canada rx buy viagra 25mg canadian pharmacies shipping to usa trust pharmacy canada north west pharmacy canada canada medication canada pharmacies online pharmacy canada
viagraky.com
سه شنبه 27 شهریور 1397 11:46 ب.ظ

Terrific material, Cheers.
cialis efficacit can i take cialis and ecstasy cialis tablets australia only best offers cialis use cialis with 2 days delivery cialis lowest price 5 mg cialis pharmacie en ligne cialis preise schweiz precios de cialis generico cialis pills
http://viagrayosale.com/
پنجشنبه 15 شهریور 1397 03:35 ب.ظ

Useful facts. With thanks.
free cialis try it no rx cialis cialis et insomni canadian drugs generic cialis deutschland cialis online generic cialis trusted tabled cialis softabs cialis 20 mg best price cialis side effects dangers import cialis
canadian drug
چهارشنبه 14 شهریور 1397 06:34 ق.ظ

Kudos, An abundance of content.

canada drug online pharmacies in usa cialis canadian pharmacy drugstore online shopping reviews canada medications buy online pharmacies canadian discount pharmacies in ocala fl top rated canadian pharmacies online canadian pharmacy world canadian discount pharmacies in canada
buycialisky.com
سه شنبه 13 شهریور 1397 10:15 ق.ظ

Good postings. Regards!
buy viagra tesco purchase viagra uk pharmacy viagra online where to buy viagra in stores where do you buy viagra order viagra online no prescription buy viagra uk next day delivery find viagra how can i buy viagra buy now viagra
viabiovit.com/is-generic-viagra-from-india-safe.html
سه شنبه 23 مرداد 1397 06:15 ق.ظ

Nicely put. With thanks!
buy levitra viagra where can you buy viagra without a prescription can you buy viagra at walmart purchase viagra online order viagra online usa uk pharmacy online viagra buy sildenafil citrate online buy cheap viagra no prescription where to buy viagra safely online where can i buy viagra uk
fast cialis online
دوشنبه 22 مرداد 1397 09:56 ب.ظ

You actually said it perfectly!
side effects for cialis cialis manufacturer coupon enter site 20 mg cialis cost order generic cialis online recommended site cialis kanada effetti del cialis cialis for sale in europa deutschland cialis online safe site to buy cialis online buy cialis online cheapest
Cialis prices
دوشنبه 7 خرداد 1397 09:20 ق.ظ

Wonderful facts. With thanks.
compare prices cialis uk cialis 20 mg effectiveness prices for cialis 50mg cialis price in bangalore compare prices cialis uk cialis preise schweiz prices on cialis 10 mg cialis side effects dangers cialis online cialis generico en mexico
Cialis canada
پنجشنبه 20 اردیبهشت 1397 09:59 ق.ظ

Thank you, Lots of tips.

only now cialis for sale in us buy cialis online preis cialis 20mg schweiz cialis super acti comprar cialis navarr buying cialis overnight trusted tabled cialis softabs cialis rckenschmerzen cialis rezeptfrei sterreich bulk cialis
Viagra sans ordonnance
سه شنبه 4 اردیبهشت 1397 07:44 ب.ظ

Valuable facts. Many thanks!
cheap sildenafil tablets buy online pharmacy buy sildenafil uk where to buy viagra in malaysia discount viagra buy viagra without consultation uk buy viagra online using paypal buy viagra cheapest price buy legal viagra buy generic viagra pills
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


نمایش نظرات 1 تا 30